Bạn có phải là người nhạy cảm cao? Bạn có nên thay đổi?

0
1120

Chắc chắn rằng là không nhạy cảm là một đặc điểm không mong muốn, nhưng ngược lại, “nhạy cảm” có phải là một đặc điểm mong muốn? Rõ ràng, trong xã hội phương Tây, chúng ta không thể lựa chọn: Chúng ta quan tâm đến không nhạy cảm hay không nhạy cảm đều bất lợi. Xã hội yêu cầu những người nhạy cảm phát triển khả năng kiềm chế cảm xúc và những người không nhạy cảm thì có thêm nhiều sự quan tâm đến người khác và xung quanh.

Nhưng ý nghĩa thực sự của nhạy cảm cao là gì? Thuật ngữ khoa học “Người nhạy cảm cao” (HSP – Highly Sensitivity Person) là gì?

Hóa ra, thực tế nghiên cứu cho thấy “nhạy cảm cao” là một đặc điểm bẩm sinh. Thuật ngữ khoa học là “ độ nhạy cảm giác” (SPS – Sensory-Processing Sensitivity). Người nhạy cảm cao được sinh ra tự nhiên, không phải rèn luyện hay học hỏi từ bất cứ điều gì. Khi còn trẻ, họ được miêu tả bởi giáo viên như một người bẽn lẽn và rụt rè, đặc biệt là ở các nước phương Tây. Khi trưởng thành, họ được miêu ta là những người hướng nội. Điều quan trọng đáng chú ý là không tất cả những người nhạy cảm đều nhút nhát hay hướng nội. Thực tế, 30% những người nhạy cảm cao là những người hướng ngoại.

A HSP …

  • Có cuộc sống nội tâm giàu có và phức tạp
  • Cảm thụ sâu sắc về nghệ thuật và âm nhạc
  • Dễ dàng bị lấn át
  • Khó khăn trong việc thực hiện nhiệm vụ khi có người quan sát
  • Dễ dàng giật mình
  • Nhạy cảm với nỗi đâu, chất kích thích và cơn đói
  • Đồng điệu với những cảm giác cơ thể từ bên trong
  • Sẵn sàng chú ý đến những thay đổi nhạy cảm

Trường hợp của một phụ nữ trẻ được phân loại là người nhạy cảm cao

“Fatima đưa mình vào cánh tay của thiên nhiên, cô ấy mình vào màu xanh rực rỡ của đại dương như không hề có bất cứ ai khác. Khi đi bộ, cô ấy cảm thấy như những hàng cây cúi mình xuống thì thầm với cô ấy. Những ngọn núi nâng cô ấy đến với những cảm giác của sự vĩ đại, như có điều gì đó ngoài kia to lớn hơn cả con người.

Khi cô ấy vào phòng, cô ấy là người đầu tiên chú ý đến những mùi vị, những âm thanh khó phát hiện, và dễ dàng giật mình. Khi Fatima xem một chương trình truyền hình, cô ấy đắm mình vào mỗi nhân vật. Mất hàng ngày sau đó để hiệu chuẩn lại cảm xúc của cô ấy sau khi xem một bộ phim hay đọc một quyển sách.

Cô ấy là một giáo viên tuyệt vời. Tuy nhiên, khi hiệu trưởng dự giờ lớp học của cô ấy, Fatima cảm thấy bị lấn át và thể hiện sự giảng dạy kém nhất. Tuần trước khi đến kỳ kinh nguyệt, cô ấy tập trung tất cả vào nỗi đau khung xương chậu, và PMS là nguyên nhân khiến cô ấy cáu kỉnh, não bộ mơ hồ và đưa ra những quyết định tệ.

Cố ấy rất lương tâm, muốn tránh gây lỗi cho mọi việc. Cô ấy thận trọng với mọi người xung quanh đến mức cô ấy không nói bất cứ điều gì sai, điều đó khiến cô ấy luôn lo sợ. Cùng lúc đó, cô ấy dễ dàng bị ảnh hưởng bởi những câu chuyện và tâm trạng của người khác.”

Nghiên cứu liên kết những đặc điểm này với phẩm chất tích cực nhưng cũng liên kết đến những bệnh về thần kinh.

Không ngạc nhiên khi những đặc điểm này được tìm thấy ở những nghệ sĩ, nhà thơ, và nó liên quan đến năng khiếu, sáng tạo và đồng cảm. Cùng lúc đó, một người nhạy cảm cao chịu rủi ro về trầm cảm và bệnh về thần kinh cao hơn những người khác. Họ cũng chịu rủi ro về hội chứng cháy sạch ( burnout – hội chứng bị kiệt sức, hoặc năng suất lao động giảm do làm việc quá sức) bởi vì họ dễ dàng bị lấn át. Điều này cũng giải thích tại sao cần nhanh chóng biết được nếu bạn là người nhạy cảm cao, vậy nên bạn có thể tìm kiếm những mối quan hệ và môi trường khiến bạn tỏa sáng (xem ở phần cuối)

Não bộ của người nhạy cảm cao là khác biệt

Có những lý do sinh học cho việc hợp thành tất các các đặc điểm này. Não bộ của một người nhạy cảm cao có sự khác biệt sâu rộng và hệ thống thần kinh nhạy cảm cao với ngưỡng dưới của hoạt động. Việc dễ xúc động góp phần tăng thêm khả năng phản ứng cảm xúc, ngưỡng dưới cho thông tin nhạy cảm (ví dụ tiếng ồn, quá nhiều ánh sáng), và tăng nhận biết đến những thứ khó phát hiện (ví dụ: nhanh chóng chú ý đến mùi lạ).

Có cả những thay đổi ở cấp độ vĩ mô trong não. Những khu vực liên quan đến đặc điểm này chồng chéo tuyệt vời lên khu vực não bộ hỗ trợ sự đồng cảm. Do vậy, họ có thùy đảo hiếu động thái quá, điều này giải thích khả năng nhận biết cao độ về những cảm xúc nội tâm và nhạy cảm về thể xác. Chính sự hiếu động thái quá này giải thích sự nhạy cảm của họ về nỗi đau, cơn đói và chất kích thích.

Làm thế nào để sắp đặt phần lớn sự “nhạy cảm cao” của bạn?

  • Giảm số lượng kích thích mạnh mẽ trong môi trường của bạn.
  • Hạn chế số lượng nhiệm vụ khi làm đa tác vụ.
  • Tránh hội chứng cháy sạch (burnout) bằng những dấu hiệu cảnh báo, chẳng hạn như cẩm thấy bị lấn át hay lo sợ.
  • Ghi những suy nghĩ và cám xúc sâu lắng ra giấy để chúng không làm rối loạn tâm trí của bạn.
  • Cố gắng thiền định, đặc biệt là đối phó với sự nhạy cảm cao vể nỗi đau. Nó sẽ dạy bạn cách nhận thức về nỗi đau.
  • Tận dụng lợi thế sự sáng tạo của bạn: vẽ, màu sắc, hoặc viết.
  • Tận dụng lợi thế khuyng hướng đồng cảm cao của bạn để tăng cường mối quan hệ – trở thành một đồng nghiệp tốt hơn, và đảm bảo giá trị của bản thân.
  • Hãy thoải mái trong sự nhạy cảm của chính bạn, sở hữu nó và đừng bao giờ thấy xấu hổ vì nó.
  • Hãy trung thực về khuynh hướng của bạn là một người nhạy cảm cao, đặc biệt trong mối quan hệ đóng. Nhưng, đừng quên chú về những mặt tích cực: đồng cảm hơn, nghĩ sâu hơn, sẵn sàng để nhìn thấy những điều từ một góc nhìn khác biệt, sự đánh giá về nghệ thuật và âm nhạc, và phẩm chất tích cực của những người khác.

 

Người dịch: thuylinh.pham281

Nguồn: https://www.psychologytoday.com/blog/neuroscience-in-everyday-life/201707/are-you-highly-sensitive-person-should-you-change

Bình luận từ facebook