Đọc và phân tích bóng đá – chiến đấu với trẩu tre :))

0
1196

Người viết sẽ hướng đến kĩ năng cơ bản trong việc viết bất cứ vấn đề nào, không chỉ với bóng đá, là xác định vấn đề muốn viết. Làm quen với bước cơ bản này và nắm vững những yêu cầu là đủ để bạn có thể xem bóng đá với những tranh luận đủ thiết thực với bạn bè hay những người yêu bóng đá khác.

1. Xác định vấn đề (Problem recognition)

Nghe thì cao xa, nhưng vấn đề có thể lên bài không nhất thiết phải là những vấn đề đao to búa lớn. Kĩ năng quan trọng nhất là tự đặt câu hỏi và xác định trọng tâm

Ví dụ: Sao Messi bá thế?

Nếu bạn không có nhu cầu tryhard tìm hiểu cặn kẽ, bạn có thể dừng tại đây với những lí do nhỏ lẻ như: Messi bá vì bẩm sinh bá, kĩ thuật khéo léo, bla bla.

Tuy nhiên, nếu bạn đặt dưới lăng kính scout, bạn sẽ phải tự đặt được những câu hỏi sau: Messi bá vì gì – kĩ thuật, khả năng đi bóng và kiểm soát bóng(ball control), dứt điểm (finishing) ở tầm xuất sắc (elite), on-court awareness(nôm na là ý thức và tư duy chơi bóng trên sân)

Một khi có luận cứ, bạn cần phải đưa ra được dẫn chứng để chứng tỏ. Cái này cũng như bạn làm văn nghị luận thời cấp 2 và cấp 3. Để trả lời câu hỏi đó, bạn sẽ phải lần lượt tìm dẫn chứng cho những nghị luận bạn đưa ra. Quay lại ví dụ về Messi, cộng việc sẽ là google các từ khóa liên quan đến khả năng của Messi. Tiếng Anh lúc này sẽ là công cụ hợp lý để tìm hiểu vấn đề – do căn bản trước đến giờ các báo bóng đá Việt Nam không làm nhiệm vụ cung cấp thông tin.

Bạn muốn tìm hiểu khả năng đi bóng và kiểm soát bóng của Messi, google Messi dribbling secret (bí mật về khả năng đi bóng của Messi). Khi đó, google sẽ xuất hiện các kết quả tựa như dưới đây:

Screenshot 2015-05-13 15.45.07

Bạn nên thử đọc qua tất cả các nguồn, ít nhất là những nguồn nằm trong 2 trang đầu để nắm thông tin. Sẽ có sự trùng lặp thông tin, sẽ có những thông tin quá không đáng tin cậy (kiểu answer.yahoo.com chẳng hạn), tuy nhiên vẫn nên thử đọc lấy các luồng ý kiến. Sau này, khi bạn có kinh nghiệm hơn với việc research, tự bạn sẽ lo công việc thanh lọc này.

Có những vấn đề, việc đặt câu hỏi trở nên khó hơn do các định kiến quen thuộc mà bạn nghe trên báo, thậm chí thi thoảng từ các nguồn bài viết có uy tín.

Ví dụ: Nhiều người hay nghĩ Barcelona hiện vẫn chơi Tiki Taka dưới thời Luis Enrique. Rất nhiều người đọc bình thường nhầm lẫn ở đây. Thực tế, có những cây viết đã có luận điểm chứng tỏ về sự thay đổi khỏi Tiki taka từ chiến lược gia đội bóng Catalan:

http://www.squawka.com/news/how-luis-enrique-freed-barcelona-from-tiki-taka/355158

Tạm thời chưa bàn về những vấn đề thuần túy chuyên môn trong bài, vì kĩ năng nghiên cứu các nguồn tư liệu đại chúng như squawka hay whoscored sẽ được mình đề cập ở bài sau. Nhưng, khi bạn đặt câu hỏi: tại sao lại nói Barca được giải phóng khỏi tiki taka? Câu trả lời, là do thứ bóng đá của Barcelona bây giờ không bị ám ảnh bởi việc kiểm soát toàn bộ bóng như trước. Cần các thông số để làm dẫn chứng cho lí lẽ ấy.

http://www.squawka.com/comparison-matrix#la_liga/2014/2015/barcelona/4/136/73/0/t|la_liga/2012/2013/barcelona/4/4/73/0/t#possession_score/avg_pass_length/pass_completion/total_passes/key_passes/chances_created#90

Hãy vào link này và xem bảng so sánh – các yếu tố được lựa chọn cho việc tìm hiểu là điểm possession của squawka trong 90′ (điểm này thống kê về khả năng cũng như sự đề cao kiểm soát bóng của đội bóng), cự ly chuyền, số đường chuyền, số key pass cũng như số cơ hội được tạo ra. Do chọn phong cách trực diện hơn, điểm số kiểm soát bóng của thời Enrique kém hơn, nhưng lại tạo ra nhiều cơ hội hơn trong khi chuyền ít đi khoảng 80 đường mỗi trận,

Mấu chốt là bạn cần giải phóng vào sự lệ thuộc hệ tư tưởng lối mòn và việc không đặt câu hỏi. Hãy đối diện và tìm lời giải cho những câu hỏi, đó là cách để trở nên thông thái, dù ở bất cứ vấn đề nào.

Chịu khó đọc bài – thường thì các bài báo tiếng Anh dạng này không sử dụng các cấu trúc từ ngữ quá phức tạp. Khi đó việc còn lại sẽ chỉ là tìm cách dịch các từ mình chưa biết. Tuy vậy, nếu bạn gần như không thể đọc cả bài, bạn nên đi học tiếng Anh, vì nó thật sự cần thiết.

Để cho dễ hơn, liền sau bài này, mình sẽ viết một bài tổng hợp các thuật ngữ thường xuyên xuất hiện trong các tin bài về bóng đá cho các bạn nắm được (và để đôi khi mình muốn dùng thuật ngữ tiếng Anh ở blog cho dễ hiểu).

Note: Lọc các dạng bài không nên đọc

Ở xứ ta hay xứ Tây thì cũng sẽ có những thể loại bài thể thao không đáng đọc. Các cụm từ dưới này sẽ là những cụm từ vào sổ đen mà bạn có thể bỏ qua khi chưa cần đọc bài, vì đơn giản là khi bạn biết tự nghiên cứu thông tin, những bài báo đó chẳng có ích hơn chính bản thân bạn là bao

– 10 lí do để abc xyz (10 reasons … ) – các dạng bài n lý do khiến cho này rất phí thời giờ đọc. Ví bạn đưa ra quá nhiều lí do, các luận điểm khi đó thường không được đầu tư sâu sắc, thậm chí là xé lẻ và mang tính vụn vặt

– Ví dụ như kiểu này: http://bongdaplus.vn/tin-bai/30/121316/msn-bbc-robbery-va-nhung-su-ket-hop-sieu-dang-trong-bong-da.bdplus. Bài này, nếu với người mới đọc thì sẽ là để có thông tin nền cho những cái tên bạn không biết, nhưng sau đó nếu muốn là một người đọc, tìm hiểu thông tin sâu sắc hơn thì nên hạn chế. Đọc nhiều những dạng thế này dẫn đến dạng cưỡi ngựa xem hoa, biết tiếng nhưng không biết thực chuyện cầu thủ.

Tiếp theo, hãy hướng đến các nguồn thông tin có thể tiếp cận đến để nghiên cứu về cầu thủ/đội bóng, và cách thức nghiên cứu về cầu thủ/đội bóng cho từng trường hợp cụ thể.

1. Các loại thông số: Các thông số nghiên cứu bóng đá, cá nhân mình sẽ chia làm 3 loại: –

Raw stats: Các thông số cơ bản nhất áp dụng cho một cầu thủ ở một vị trí nhất định, là các thông số được thống kê lại và tính toán bằng cộng trừ nhân chia đơn thuần, không được chuyển hóa qua các dạng thuật toán phức tạp khác

Các loại thông số thường gặp và tên tiếng Anh của các thông số ấy sẽ được mình dịch ở một bài riêng lẻ

Các bộ stats cơ bản cần dùng khi nghiên cứu về một cầu thủ ở vị trí nhất định (xin phép được dùng tiếng Anh)

Thủ môn: Clean sheets, Goal conceded, Saves, Saves per goal, Distribution Accuracy, Punches, Catches, Avg Distribution Length.

Trung vệ: Tackles won, Interceptions, Blocks, Duels, Fouls Commited, Aerial Duels Won, Aerial Duel Wons %, Defensive Errors, Errors Leading to Goal, Cards for Bad Tackle.

Hậu vệ cánh: Tackles won, Tackles won %, Duels, Fouls Commited, Defensive Errors, Errors Leading to Goal

Tiền vệ kiến tạo lùi sâu: Pass %, Total Passes,Key Passes, Avg Pass Length, Defensive Errors

Tiền vệ phòng ngự: Interceptions, Tackles won, Tackles won %, Pass %, Avg Pass Length, Defensive Errors

Tiền vệ cánh/Tiền vệ tấn công: Take on rate, Take on rate %, Chances created, key passes, Assists

Tiền đạo: Goals, Shots Accuracy, Total shots.

Chú ý 1:  Với các vai trò cầu thủ tấn công, nên xem các băng hình về cách chơi, tìm hiểu về thói quen của cầu thủ sau đó nghiên cứu các thông số liên quan. Ví dụ Cristiano Ronaldo hay băng cắt vào trong dứt điểm và đánh đầu, hãy tìm hiểu các thông số liên quan đến dứt điểm và đánh đầu. Có rất nhiều dạng cầu thủ tấn công khác nhau, trên kia chỉ là các chỉ số tối thiểu phải đụng đến.

Chú ý 2: Càng về các tuyến phía dưới của một đội bóng, tính phản ánh của các thông số càng giảm dần. Bạn có thể dễ đo đếm được khả năng ghi bàn của tiền đạo, kiến tạo của tiền vệ qua các con số; tuy vậy một hậu vệ tắc bóng nhiều hay một thủ môn phải cản phá nhiều chưa chắc đã là điều tốt.

Context stats: Các thông số được lọc và thống kê theo các trường hợp, tình huống cụ thể. Cần sự tự bóc tách và thống kê qua các trận đấu riêng biệt rồi tổng hợp lại.

Ví dụ: Thông số trên được mình tổng hợp lại và chia ra về phong độ của Memphis Depay khi gặp các đội yếu hơn và các đội bóng ngang cơ

Việc bóc tách thông số ở đây sẽ phải do chính người nghiên cứu làm. Mình khuyến khích nên đọc match report trên Squawka. Một match report kiểu mẫu sẽ như link sau:

http://epl.squawka.com/manchester-united-vs-arsenal/17-05-2015/english-barclays-premier-league/matches

Ấn dấu tick vào ô cầu thủ hay cả đội sẽ ra những thông số trong trận của cầu thủ hay cả đội bó. Ấn nhiều hơn một dấu tích sẽ nhằm đưa ra tương quan so sánh giữa hai đối tượng. Ở phía thanh trên là các mục liên quan tới trận đấu như bản đồ về cú sút, đường chuyền, biểu đồ di chuyển, vân vân và vân vân.

Mình sẽ hướng dẫn kĩ cách nghiên cứu các bản đồ event trên từng vai trò cầu thủ ở những bài sau.

-Metric stats: Dạng thông số thống kê bằng các thuật toán chuyên biệt từ các chuyên gia nghiên cứu dựa trên nền tảng các thông số và xác suất tình huống. Những nghiên cứu như này thường được thực hiện bởi những chuyên gia chuyên nghiệp trong lĩnh vực nghiên cứu thể thao nói chung, nghiên cứu bóng đá nói riêng.

Một số cái tên tiêu biểu: Ted Knutson, 11tegen11, Paul Riley, vân vân.

Bình luận từ facebook